مقدمة نگاهى به روابط ايران و عثمانى ( از فتنهء افغان تا مرگ نادر شاه ) همزمان با آخرين سالهاى سلطنت شاه سلطان حسين ، شورش ايل غلجائى به ضد دولت مركزى به اوج خود رسيده بود . محمود افغان ، پس از غلبه بر عموى خود عبد العزيز ، در اندك مدتى قلمرو خويش را تا سرحد سيستان گسترش داد و در اول محرم 1134 بيست و سوم اكتبر 1721 بر كرمان دست يافت « 1 » ، سپس از راه كرمان و يزد رو به اصفهان آورد و در گلون آباد بر سپاه شاه سلطان حسين پيروز گرديد . به دنبال اين نبرد ، اصفهان به محاصرهء محمود درآمد و سرانجام در روز جمعه دوازدهم محرم 1135 / بيست و سوم اكتبر 1722 سقوط كرد « 2 » . در اين سالهاى نكبت‌بار تاريخ ايران ، دولتهاى روس و عثمانى اوضاع داخلى كشور ما را دقيقا مورد مطالعه قرار مىدادند . روابط ايران و عثمانى ، كه براساس معاهدهء زهاب 1049 / 1639 زمان شاه صفى و سلطان مراد چهارم استوار شده بود ، هنوز به قوت خود باقى بود . هر دو دولت ، براى احتراز از هر گونه درگيرى ، مفاد عهدنامه را محترم مىشمردند . شكست دولت عثمانى از اتريش و عقد معاهدهء پاسارو ويتز « 3 » در بيست و هشتم شعبان 1130 / بيست و

--> ( 1 ) . انقراض سلسلهء صفويه / 151 ؛ سفرنامهء كروسينسكى / 50 . ( 2 ) . حديث نادر شاهى / 3 ؛ تاريخ عالم‌آراى نادرى / 1 ، 30 ؛ روضة الصفا / 8 ، 503 . ( 3 ) . مقصود معاهدهء تجارى پاساروويتز Pasarowitz است . پيمان سياسى پاساروويتز در بيست و دوم شعبان 1135 / بيست و يكم ژوئيه 1718 بين اتريش و عثمانى منعقد گرديد . Munir , AKtePe : Pasarofca , Islam AnsikoPedisi , 9 , 514 - 22 :